เครื่องจักสานด้วยหวาย ปิยะชัย สายหยุด 5903410
เครื่องจักสานหวาย
เครื่องจักสานแบ่งเป็นกี่ ประเภท
หวายเป็นพันธ์ไม้ที่ขึ้นอยู่เป็นกอ มีใบเรียวยาวผิวเกลี้ยง เนื้อเหนียว และยืดหยุ่นได้ดีกว่าวัสดุอื่นๆทำให้สามารถจักหรือตอกเป็นเส้นหรือแผ่นบางๆ ได้ง่ายการนำหวายไปทำเครื่องใช้จะมีตั้งแต่ตะกร้าหรือกระบุงที่จะใช้หวายเพียงอย่างเดียวไปจนถึงเฟอร์นิเจอร์ชิ้นใหญ่อย่างโต๊ะหรือเก้าอี้ที่จะมีการใช้หวายร่วมกับวัสดุอื่นๆอย่างไม้ไผ่หรือใบตาล
ลักษณะของต้นหวาย
ลักษณะที่ดีเด่นของหวาย เป็นพืชทนแล้งได้ดี อีกทั้งยอดอ่อนของหวายนำมาปรุงอาหารได้หลายชนิด ยอดใหม่ที่แทงขึ้นมา มีลักษณะคล้ายยอดมะพร้าว ถ้าไม่ตัดออกขาย จะเลื้อยเป็นเครือยาว ลำต้นและกาบใบมีหนาม รากเป็นระบบรากแขนง ดอกช่อประกอบด้วยกลุ่มแขนงช่อดอก ดอกไม่สมบูรณ์เพศ จะสร้างช่อดอกออกจากลำต้นส่วนที่มีกาบหุ้ม เปลือกผลมีลักษณะเป็นเกล็ดซ้อนทับกันเป็นชั้นๆ ผลค่อนข้างกลม ผลอ่อนสีเขียวเมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีขาว
หมู่บ้านตัวอย่างผลิตเครื่องจักสานในภาคกลาง
จากทั้งหมดจะเห็นได้ว่าเครื่องจักสานมีมาแต่โบราณและยังมีการอนุรักษ์การผลิตและการทำเอาไว้ให้เราได้ศึกษาและเครื่องจักสานไม่ได้มีประโยชน์แค่การใช้สอยแต่ยังมีประโยชน์ในด้านของราคาที่ลดลงกว่าอุปกรณ์ประเภทเดียวกันในปัจจุบัน และยังมีอายุการใช้งานที่นานเพราะหวายมีความคงทนสูงและในปัจจุบันยังมีแหล่งของการผลิตเครื่องจักสานมากมาย ยกตัวอย่างเช่นในบ้านบางเจ้าฉ่า ตั้งอยู่หมู่ ๘ บ้านยางทอง ตำบลบางเจ้าฉ่า จังหวัดอ่างทอง นอกจากจะมีการขายเครื่องจักสานหลายชนิดแล้วยังมีการ ทำให้ดูและการสอน และยังมีการกระจายให้กลุ่มลูกบ้านในตำบล มีรายได้โดยการสอนให้คนในชุมชนให้ผลิตเครื่องจักสานด้วยหวายได้ด้วยตนเอง ถ้าหากต้องการเรียนรู้ที่ตำบลบ้านบางเจ้าฉ่าตั้งอยู่หมู่ ๘ บ้านยางทอง ตำบลบางเจ้าฉ่าก็จะมีการสอนด้วย
ลักษณะของต้นหวาย [ออนไลน์]เข้าถึงได้จาก https://sites.google.com/site/nilakhrabtnmi/tn-hway (สืบค้นวันที่ 28มกราคม 2562 )
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgqy_WB7My3IvFGVEFXzBrmeJpDB5DRV-GrHXOUqmwJB6dkdwlOHmGHqNpXhgrluen1FrM84Ygmy7fyHTNvqPSTMS3UzJzbnFIGGFjFyeCTLJ-TXwsvStfy2Bsqd4H9DtW583IKzCh-WFIx/s200/S__22192154.jpg)
ลักษณะที่โดดเด่นของจักสานหวายคือ เป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำจากหวายที่มีความละเอียดลวดลายแบบไทยๆ ประณีต สวยงานสืบสานภูมิปัญญาจากรุ่นปู่ย่าตายาย
ชนิดที่คนนิยมมาทำเครื่องจักสาน
1.ไผ่
2.หวาย
4.ก้านมะพร้าว
5.ใบลานและใบตาล
6.แหย่ง
7.ย่านลิเภา
8.กระจูด
9.เตยทะเล
10.ลำเจียก
ต้นหวาย
หวายนับว่าเป็นพืชในตระกูลพืชใบเลี้ยงเดี่ยวตามธรรมชาติ ที่พบในป่าธรรมชาติตามชนบทมีหนามแหลม ทั้งส่วนของกาบใบ ขอบใบ เส้นกลางใบ จะมีลักษณะเป็นไขผงสีขาตาม กาบใบมีเนื้อหนา ใช้เมล็ดทำพันธุ์ ใบมีสีเขียวเจริญเติบโตได้ ตลอดทั้งปี มีรากจำนวนมากจึงสามารถหาอาหารและน้ำได้เองการเก็บเกี่ยว จะเริ่มเก็บเกี่ยวได้เมื่อหวายมีอายุ 10 - 14 เดือน หลังย้ายลงปลูกในแปลง โดยจะตัด 2 - 3 อาทิตย์ต่อครั้ง
ลักษณะโดดเด่นของเครื่องจักสานคือ เป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำจากหวายที่มีความละเอียดลวดลายแบบไทยๆประณีต สวยงามสืบสานภูมิปัญญาจากรุ่นปู่ย่าตายาย
หมู่บ้านจักสาน งานฝีมือจักสานอันลือชื่อของอ่ างทองส่วนมากจะเป็นฝีมื อของชาวอำเภอโพธิ์ทองแทบทุกครั วเรือนที่ตั้งบ้านเรือนเรี ยงรายอยู่ทั้งสองฟากฝั่งแม่น้ำ เจ้าพระยาในละแวกเดียวกัน มีการจัดตั้งเป็นกลุ่มการผลิ ตเครื่องจักสาน เครื่องหวาย กลุ่มจักสานไม้ไผ่ เช่น กลุ่มตำบลองครักษ์ กลุ่มตำบลบางเจ้าฉ่า กลุ่มตำบลบางระกำ กลุ่มตำบลพลับ และกลุ่มตำบลอินทประมูล
แหล่งหัตถกรรมเครื่องจักสานสำคั ญที่ขึ้นชื่อของจังหวัดอ่างทอง คือ "บ้านบางเจ้าฉ่า” ตั้งอยู่หมู่ ๘ บ้านยางทอง ตำบลบางเจ้าฉ่า เป็นชุมชนที่มีมาในสมัยกรุงศรี อยุธยาที่นี่เป็นแหล่งผลิตเครื่องจั กสานด้วยไม้ไผ่ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุ ดาฯสยามราชกุมารี ได้เคยเสด็จพระราชดำเนินมาเยื อนและได้พระราชทานคำแนะนำให้ ราษฎรปลูกไม้ไผ่สีสุก เพื่อเป็นวัตถุดิบในการทำเครื่ องจักสานและเป็นการอนุรักษ์ งานฝีมือประเภทนี้ไว้ งานจักสานของบ้านบางเจ้าฉ่านี้ มีความละเอียดประณี ตสวยงามสามารถพัฒนางานฝีมื อตามความต้องการของตลาด ไม่ยึดติดกับรูปแบบเก่ าจนสามารถส่งออกขายต่ างประเทศได้ จึงได้รับการยกย่องว่าเป็นหมู่ บ้านตัวอย่างในการพัฒนาอาชีพ
คุณค่าของเครื่องจักสาน
ดังกล่าวแล้วจะเห็นว่าเครื่องจั กสานไทยในภาคต่างๆนั้นมี มากมาหลายชนิดและมีเอกลักษณ์ เฉพาะถิ่นที่แตกต่างกันไป ลักษณะเพาะถิ่นของเครื่องจั กสานเหล่านั้นสะท้อนให้เห็ นสภาพภูมิศาสตร์แต่ละท้องถิ่น สภาพการดำรงชีวิต ขนบประเพณีความเชื่อ ตลอดจนถึงการนับถือศาสนาของกลุ่ มชน ที่ผลิตเครื่องจักสาน เครื่องจักสานจึงเปนศลิปะหั ตถกรรม มีคุณค่าในฐานะที่เป็นหลั กฐานทางประวัติศาสตร์ของชุมชนท้ องถิ่นต่างๆ ได้ดีอย่างนึง นอกจากนี้เครื่องจักสานยังเป็ นงานศิลปะหัตถกรรม ที่สะท้อนให้เห็นภูมิปั ยญาของชาวบ้านได้หลายอย่าง ช่นการสะท้อนให้เห็นความชาญฉลาด ในการเลือกสรรวัตถุดิบที่ จะนำมาใช้ทำจักสาน ซึ่งชาวบ้านจะมีความรู้เกี่ยวกั บคุณสมบัติของขวัตถุดิบแต่ละชนิ ดเป็นอย่างดีแล้วนำมาดั ดแปลงแปรรูปเป็นวัสดุที่ใช้ ทำเครื่องจักสานด้วยวิธีง่ ายๆแต่สนองการใช้สอยได้ดีเช่ นชาวบ้านภาคใต้นำใบลำเจียกก หรือใบปาหนันมาจักสานเป็นเสื่ อและกระสอบ โดยนำใบลำเจียกไปลนไฟให้ใบนิ่ มก่อนที่จะจักเป็นเส้นหรือนำต้ นลำเจียกไปแช่โคลนแล้วรีดให้ แบนหรือการจักไม้ไผ่เป็ นดอกแบบ ต่างๆให้เหมาะสมที่จะให้ สานเครื่องจักสานแต่ละชนิด
คุณค่าของเครื่องจักสาน
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiRTgCriwL_3fez5AEwDo1co81cxtF5LwtI1xvIsDLafTPEio-jjNGZSsfrHBlcGsQvC48ric2EIgCAleNmCrTL1mhKWi7TCYhRtn251op8qpdOICOj2st329hi6xue_PmE2xxEIo4EM0_-/s320/56F6FA77-E0FB-4CAA-BB7D-54B70B634ECB.jpg)
บรรณานุกรม/อ้างอิง
เครื่องจักสานหวาย [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://souvenirbuu.wordpress.com (สืบค้นวันที่ 28มกราคม 2562 )
ประเภทของเครื่องจักสาน [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://souvenirbuu.wordpress. com (สืบค้นวันที่ 28 มกราคม 2562)
หมู่บ้านตัวอย่างผลิตเครื่องจักสานในภาคกลาง https://www.m-culture.go.th/ angthong/ewt_news.php?nid=472 (สืบค้นวันที่ 28 มกราคม 2562 )
คุณค่าของเครื่องจักสาน [ออนไลน์] https://www.m-culture.go.th/ angthong/ewt_news.php?nid=472 (สืบค้นวันที่ 28 มกราคม 2562)
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น